زرین کوه | عاشقان طبیعت ایران | صعود به قله زرین کوه | زرینه کوه

قله زرین کوه

قله زرین کوه

قله زرین کوه یکی از قلل منفرد البرز در بخش کوههای فیروزکوه است. این قله با ارتفاع 3852 متر در شمال روستاهای خسروان و آینه ورزان از توابع شهرستان دماوند قرار دارد. قله زرین کوه بر روی خط الراسی شرقی – غربی و در جنوب خط الراس دوبرار و دریاچه تار و هویر در دهستان ابرشیوه شهرستان دماوند جای گرفته است.

گستردگی کوهستان زرین کوه از شهر دماوند تا پل دلیچای است. بستر رودخانه‌های تار و دلیچای در راستای این رشته‌کوه گسترده شده‌اند. جبهه شمالی قله زرین کوه پرتگاه با سنگ‌هایی خردشده است. این پرتگاه پی‌آمد آب‌شدن یخچال‌ها و سرازیر شدن آنها به سوی کوهپایه است.

زرین کوه | عاشقان طبیعت ایران | صعود به قله زرین کوه | زرینه کوه
دامنه شمالی قله زرین کوه از دشت مشا

خط الراس غربی (سرکسیل) از بالادست قله پشت آبشور تا روبروی کوه بلند اشندر پیچ می‌خورد و تا ارتفاع 3397 متری فرود می‌آید. پایین‌دست این خط الراس کمانی چشمه‌هایی می‌جوشند. نام قله غربی این کمان، کوه خاکی است. در غرب قله کوه خاکی بر روی خط الراس قله کوه جنگلی قرار دارد. فراخ دره در شمال این قله و در جنوب آن گردنه این کوه با کوه بلند اشندر است.

قله پشت آبشور با ارتفاع 3513 متر بر روی یال میانی روستاهای خسروان و آینه ورزان قرار دارد. ارتفاع قله شرقی در آن سوی دره جابان 3618 متر و قله سُل بر روی یال جنوبی آغاز شیبی ملایم است.

زرین کوه | عاشقان طبیعت ایران | صعود به قله زرین کوه | زرینه کوه
تصویر هوایی از قله زرین‌کوه و برخی از قلل کوه‌های فیروزکوه

روستاهای پیرامون زرین کوه

در کوهپایه‌های جنوبی رشته‌کوه زرین کوه روستاهای آرو، سیدآباد، سربندان، جابان، خسروان، آینه‌ورزان، اشندر و چنار و در کوهپایه‌های شمالی روستاهای یهر، مومج، دهنار و هویر به ترتیب از شرق به غرب قرار دارند. پیرامون سرچشمه رود دلیچای، چمنداب یا چمندان نام دارد که شکارگاه شاهی بوده است. بالادست سربندان در انتهای دره، کوه خرپران چمنداب 3300 متری جای گرفته است.

رود سربندان در کناره این کوه به‌سوی این روستا جاری است. بین سربندان و سیدآباد گُرده‌ای است دراز و سرخ‌رنگ به نام کمرگنجی و بالای آن کوه اصل چاه است. بالای اصل چاه طاق کوه است و پشت آن دره کُردان سرا بین روستاهای دهنار و مومج.

زرین کوه | عاشقان طبیعت ایران | صعود به قله زرین کوه | زرینه کوه
دریاچه تار از فراز زرین کوه

روستای تار

کوهپایه شمالی زرین کوه پیرامون سرچشمه تار رود بهمن‌گیر است. آنجا پیش‌تر دهی آباد و ییلاقی با دو آسیاب، به نام ده تار بوده است.

وجه تسمیه قله زرین کوه

در مسیر صعود به قله زرین کوه سنگ‌هایی وجود داشته که در نور خورشید می‌درخشیدند و گفته می‌شود که وجه تسمیه قله زرین کوه به خاطر این سنگ‌ها بوده است.

عبدالله مستوفی از زرین کوه با نام کوه ابره شیوه یاد کرده و چهار روستای پیرامون دلیچای را چهار محله مومج خوانده است. همچنین ناصرالدین‌شاه این منطقه را برای شکار و اتراق می‌پسندید. او در پاسخ به عریضه‌ای به امین‌الدوله می‌نویسد: «… بنا دارم یک روز بعد از عید قربان به دریای تار و مومج که در سه فرسنگی اینجا است بروم آنجا خیلی خوش‌هوا و باتماشاست …»

زرین کوه | عاشقان طبیعت ایران | صعود به قله زرین کوه | زرینه کوه
یال شمال غربی قله زرین کوه | عکس از علی محمودی

امان‌الله اردلان از پرندگانی چون کبک دری و قره‌قوش برفراز قله زرین کوه یاد کرده است. او سوار بر قاطر همراه با ناصرقلی خان و عباس‌قلی خان اردلان برای شکار از روستای جابان به بالای قله رسیده بود.

زرین کوه بر روی گسل مشاء-فشم و در راستای آن گسترده شده است. این گسل با رانش بیش از 3 میلیون متر مکعب سنگ و خاک از دامنه شمالی این کوه، سدی با بلندایی بیش از 50 متر در برابر آب‌های روان ساخته و با انباشت آب در پشت آن پدیدآور دریاچه تار شده است.

آب‌های زیرزمینی پایین‌دست زرین کوه در دشت هومند–آبسرد دارای ویژگی خورندگی با ته‌نشست ناچیز هستند و رود ایوانکی از این کوه سرچشمه می‌گیرد.

زرین کوه | عاشقان طبیعت ایران | صعود به قله زرین کوه | زرینه کوه
توپوگرافی مسیرهای صعود به قله زرین کوه

دانلود جی پی اس مسیرهای صعود به قله زرین کوه

مسیرهای صعود به قله زرین کوه

مسیر شمالی: از کنار دریاچه تار به طول تقریبی 3 کیلومتر، کوتاهترین مسیر و دارای شیب یکنواخت و تند تا قله می‌باشد که در فصل زمستان و بارش‌ها بسیار مشکل بوده و خطر بهمن وجود دارد و توصیه نمی‌شود. این مسیر برای فرود در تابستان بسیار مناسب است.

مسیر جنوب شرقی: شایع‌ترین مسیر صعود به این قله روستای جابان است که توسط دو یال به یال زیر قله می‌رسد. یک یال در غرب روستا قرار دارد که شیب تندی دارد و یال دیگری در شرق روستا است که بهترین نشانه برای این یال وجود سه آرامگاه در ابتدای مسیر است. این مسیر طولانی‌ترین مسیر صعود به قله زرین کوه است. کل زمان مورد نیاز برای این مسیر در حدود 13 ساعت (با احتساب زمان استراحت) و کل مسافت طی شده در حدود 18.5 کیلومتر است.

زرین کوه | عاشقان طبیعت ایران | صعود به قله زرین کوه | زرینه کوه
ابتدای یال صعود به قله از مسیر روستای جابان | عکس از آرش چایچی

مسیر غربی: مسیری متوسط با طول تقریبی 10 کیلومتر در ابتدا شیب ملایم و از کیلومتر 3 به بعد با شیب نسبتا تند اما با مناظر طبیعی زیبا مثل آبشار و تنگه و … می‌باشد.

مسیر جنوبی: از روستای خسروان شروع می‌شود و از داخل دره خرسلک و کنار رودخانه خسروان با عبور از آبشارها و شیب‌های تند و سنگین می‌گذرد و صعود از این مسیر نیاز به آمادگی بدنی بالایی دارد.

زرین کوه | عاشقان طبیعت ایران | صعود به قله زرین کوه | زرینه کوه
قرارگرفتن روی یال اصلی زرین کوه | عکس از آرش چایچی

مسیر جنوب غربی: روستای آینه ورزان، جاده خاکی آبشار، آبشار اصلی آینه ورزان، خط الرأس و قله زرین کوه (وجود 1 تا 3 چشمه در این مسیر، بسته به فصل). مسیر روستای آینه‌ورزان اغلب برای صعود زمستانی استفاده می‌شود که خطر ریزش بهمن در این مسیر بسیار کم است.

زرین کوه | عاشقان طبیعت ایران | صعود به قله زرین کوه | زرینه کوه
نمای شمالی قله زرین کوه | عکس از علی محمودی

صعود به قله زرین کوه از روستای جابان

برای صعود به قله زرین کوه از مسیر شرقی ابتدا به سمت فیروزکوه و روستای جابان، حرکت می‌کنیم. پس از رسیدن به روستای جابان حرکت خود را در جنب حسینه از ارتفاع 2560 متری آغاز می‌نماییم. مسیر صعود از شمال روستای جابان و از کنار رودخانه، آغاز می‌گردد. تقریبا یک ساعت اول مسیر، شیب ملایمی دارد و از کنار رودخانه، ادامه می‌یابد.

زرین کوه | عاشقان طبیعت ایران | صعود به قله زرین کوه | زرینه کوه
دهلیز زیر قله | عکس از علی محمودی

در انتهای رودخانه و قبل از شروع شیب‌های تند، به ابتدای یال صعود در ارتفاع 2700 متری می‌رسیم که محلی مناسب برای توقف کوتاه و صرف صبحانه می‌باشد. قابل ذکر است که آخرین محل برداشت آب، این نقطه می‌باشد و در ادامه مسیر آب وجود ندارد.

از اینجا به بعد، از روی یال، مسیر را ادامه خواهیم داد که این بخش از مسیر تا خود قله، دارای شیب‌های تندی بوده و همچنین در بعضی قسمت‌ها بسته به فصل صعود نیاز به برف‌کوبی می‌باشد.

قبل از رسیدن به آخرین شیب قله که بسیار نفسگیر است چند استراحت کوتاه پنج دقیقه‌ای می‌تواند برای حفظ انرژی کافی جهت رسیدن به قله مفید باشد. در ادامه به قله فرعی جنوبی به ارتفاع 3743 متر می‌رسیم و پس از پیمودن شیب تند سرانجام به قله زرین کوه به ارتفاع 3852 متر خواهیم رسید.

زرین کوه | عاشقان طبیعت ایران | صعود به قله زرین کوه | زرینه کوه
نمایی از دریاچه تار، خط الراس دوبرار و قله دماوند | عکس از آرش چایچی

از فراز قله زرین کوه نمای کامل و دیدنی از خط الراس دوبرار را نظاره‌گر خواهیم بود و در پس آن سالار قله‌های ایران یعنی قله دماوند سر بر افلاک دارد و رخ می‌نمایاند.

بعد از دقایقی استراحت بر روی قله فرود را از مسیر یال اصلی جنوبی آغاز کرده و پس از گذشتن از دو گردنه به سمت دره شرقی پایین می‌رویم. از این نقطه و از طریق دره شرقی فرود به محل اول یال صعود انجام می‌شود. قابل ذکر است که امکان ادامه مسیر از روی یال اصلی تا هر یک از روستاهای مبدا صعود امکان‌پذیر است.

زرین کوه | عاشقان طبیعت ایران | صعود به قله زرین کوه | زرینه کوه
خط الراس زرین کوه | نگاه از پیست آبعلی سال 1957

پوشش گیاهی و جانوری منطقه زرین کوه

گیاه نادر و سمی کرفس مانند کزل در کوهپایه‌های شمالی و جنوبی زرین کوه می‌روید. در دامنه‌های زرین کوه انواع گیاهان کوهستانی خودرو، دارویی و گل‌های فراوان از جمله کنگر، گون، آلاله زرد، لاله سرخ، لاله زرد، شقایق، آویشن، پونه، والک، نعناع کوهی، تره کوهی (سیرک) و… را می‌توان یافت. این منطقه زیستگاه پرندگان و حیوانات بسیاری همچون آهو، قوچ و میش است.

نکات مهم درباره صعود به قله زرین کوه

  • تقریبا در اغلب نقاط مسیر آنتن‌دهی موبایل وجود دارد.
  • در ابتدای مسیر و در دره آب رودخانه جاری است.
  • صعود این قله در زمستان به تجهیزات کامل زمستانه و آمادگی جسمانی کامل نیاز دارد.
  • قله دید بسیار خوبی به قله دماوند و خط‌الراس دوبرار و همچنین دریاچه تار و هویر دارد.
  • ناگفته پیدا است که عبور از طریق دره سُل در زمستان امکان‌پذیر نیست. صعود به زرین کوه در زمستان از طریق شاخک سُل توأم با طوفان و باد شدید غربی و کمی برف می‌باشد.

گردآوری: حامد اسپرهم

برای امتیاز به این نوشته کلیک کنید!
[کل: 1 میانگین: 5]

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *