خرید و استفاده باتوم کوهنوردی

خرید و استفاده باتوم کوهنوردی

باتوم کوهنوردی (باتون – عصای کوهنوردی – Trekking Poles) یکی از ابتدایی‌ترین و در عین حال اساسی ترین وسایل کوهپیمایی است. امروزه بسیاری از کوهنوردان از باتوم (باتون) در پیمایش های طولانی و صعودهای زمستانه خود استفاده می کنند و روز به روز به تعداد استفاده کنندگان اضافه می شود. بسیار مهم است که باتوم ها بصورت یک جفت (2 عدد) و صحیح بکار رود تا صدمه ای به کوهنورد وارد نشود.

بطور کلی در دو دسته از برنامه‌ها، استفاده از باتوم سودمند و ضروری است:

کوهپیمایی طولانی:

در این دسته از برنامه‌ها، عواملی همچون مسافت بلند، زمان طولانی و بار سنگین، استفاده از باتوم کوهنوردی را ایجاب می‌کنند. کاربرد باتوم در این گونه کوهپیمایی ها (عبور از خط‌الراس ها، صعودهای زنجیره‌ای و…)، می‌تواند بخشی از نیروی وزن کوه‌نورد را به دست ها و بالاتنه انتقال داده و خطر آسیب های زانو را کاهش دهد.

صعودهای زمستانه:

در این گونه صعودها کاربرد باتوم کوهنوردی ضروری است و همراه نداشتن آن می‌تواند مشکلات جدی پدید آورد. بررسی عمق برف، افزایش تعادل و کاهش فشار روی زانو و جلوگیری از لیز خوردن و … . (داشتن کلنگ یا تبر یخ در مسیرهای پرشیب و یخی الزامی است و باتوم نمی تواند جایگزین آن گردد)

توجه: در صورتی که کوله سنگین حمل می کنید، برای حفظ تعادل حتما از باتوم به صورت جفت استفاده کنید.

فواید استفاده درست از باتوم:

باتوم ها در ازای هر ساعت فعالیت کوهنوردی چندین تن وزن را از روی اندام تحتانی به دستها منتقل می کنند. و در ازای یک روز فعالیت سنگین کوهنوردی حدود ۳۰ تن وزن و فشار را از روی زانوهای شما منتقل می کند.

  1. کاهش فشار ناشی از وزن بدن بر روی پاها و زانوها و کاهش خستگی ـ انتقال قسمتی از وزن بدن روی دست ها که عموما در کوهپیمایی در استراحت به سر می برند.
  2. افزایش حس تعادل، جلوگیری از سرخوردن یا زمین خوردن بویژه در خستگی های مفرط در برنامه های کوهنوردی طولانی مدت
  3. در هنگام حمل کوله پشتی های سنگین در برنامه های طولانی مدت یا زمستانی
  4. کمک به کمتر خسته شدن افراد دارای وزن بالای (کوهنورد سنگین وزن)
  5. بهبود ناراحتی قبلی مفاصل و ستون فقرات
  6. در هنگام کوهنوردی بر روی برف و مکان های خیس، سبزه زار، نرم، هنگام عبور از رودخانه، کوهنوردی در شرایط مه یا دید کم (در شرایط فوق حفظ تعادل نقش حیاتی برای سلامتی فرد دارد)
  7. کاربردهای ابتکاری از باتوم کوهنوردی مانند: ساخت برانکارد در مواقع ضروری – دفع خطر حیوانات – ثابت نگهداشتن عضو مجروح یا شکسته شده (آتل) و …
  8. استفاده از باتوم کوهنوردی از افزایش بی رویه ضربان قلب در ابتدای فعالیت و شروع کوهنوردی کمک کننده است (ولی بعد از مدتی این کاهش ضربان بدلیل فعالیت ماهیچه های دست و پا ادامه پیدا نمی کند)

معایب استفاده از باتوم در کوهنوردی:

۱- استفاده نادرست از باتوم:

اگر فاصله بین بدن و باتوم زیاد باشد نه تنها کشیدگی در اندام ها زیاد می شود بلکه هنگام چرخش درد زیادی نیز احساس خواهد شد.

۲- استفاده از باتوم ها احساس تعادل را کاهش می دهد:

استفاده مداوم از باتوم توانایی هماهنگی کوهنورد را کاهش می دهد. در مورد استفاده مکرر از باتوم، کوهنورد احساس امنیت بیشتری می کند. این اثر مخرب بوده و باعث می شود در مناطقی که صعب العبور است، خصوصا جایی که فرد نمی تواند از باتوم استفاده کند فرد دچار مشکل شود، مانند: تیغه های باریک کوه و مسیرهای پرتگاهی) (متداولترین حادثه کوهنوردی: سقوط بدلیل لغزش در هنگام فرود است.)

۳- مکانیزم های محافظتی فیزیولوژیکی را کاهش می دهد:

استفاده مداوم از باتوم تحریک کشیدگی فیزیولوژیکی را که برای تغذیه غضروف مفصلی و ورزیده کردن و حفظ حالت کشسانی مفصل لازم است کاهش می دهد.

۴- افزایش ضربان قلب:

به دلیل فعالیت ماهیچه های بزرگتر در اندام فوقانی و دست ها.

۵- راحت نبودن هنگام عکاسی یا فیلمبرداری در برنامه های کوهنوردی:

دلیل پزشکی نیست ولی میتواند خطراتی برای کوهنورد داشته باشد.

انواع باتوم که مورد استفاده کوهنوردان قرار می گیرد:

الف: ثابت (چوب اسکی)

امروزه برای کوهنوردی کاربرد ندارد.

ب: قابل تنظیم (تلسکوپی)

باتوم های تلسکوپی از نظر کارایی در کوهنوردی بهتر و ایمن تر می باشند. زیرا قابلیت مهم تنظیم ارتفاع باتوم وجود دارد. در پیمایش الزاما از باتون های قابل تنظیم (تلسکوپی) استفاده می کنیم تا برای شرایط مختلف و حمل آن را تنظیم کنیم، ضرورت دارد در کوهپیمائی از یک جفت باتوم (2 عدد باتوم) استفاده شود.

باتوم عادی:

این نوع باتون ها بدلیل ساختشان دیرتر آسیب می بیند و البته ضربه ها متوالی از زمین به دستتان منتقل می کنند و باعث کمی خستگی می شود، اگر توانایی بدنی شما اجازه می دهد، بهتر است از این نوع باتون ها استفاده کنید. مخصوصا در کوهنوردهای بسیار سنگین و آلپی (سبک بار) زیرا امکان خرابی باتوم به حداقل می رسد.

باتوم ضربه گیر (آنتی شُک):

بدلیل وجود فنر به کار رفته در این باتون ها، از نظر کاهش ضربه و فشار روی دستها و ایجاد خستگی در ضربه های متوالی به دست ها کارایی بیشتری دارند.

اجزای باتون:

همانطور که در شکل زیر هم نشان داده شده اجزای باتون عبارتند از:

باتوم کوهنوردی

دسته باتون:

جهت استفاده باتون آن را در دست می گیرند و از جنس عایق پلاستیک و لاستیک تهیه شده است.

بند حمایت:

در قسمت بالای دسته باتون تسمه ای قابل تنظیم وجود دارد، دست از داخل بند حمایت باید عبور کند و دسته را بگیرد، تا نیروی وزن را روی مچ دست تقسیم کند. نحو گرفتن دسته باتوم به شکل زیر است.

باتوم کوهنوردی

بدنه اصلی:

بدنه اغلب باتون‌ها از سه قسمت تشکیل شده است و از جنس آلیاژهای فولاد (سنگین و بسیار مقاوم) یا آلیاژ آلومینیوم (سبک و با مقاومت کم) یا تیتانیوم (سبک و بسیار مقاوم) و به تازگی الیاف کربن (بسیار سبک و بسیارمقاوم) تهیه می شود. 2 یا 3 قسمتی که به صورت کشویی و دو بدو داخل هم فرو می‌روند و حالت تلسکوپی را بوجود می‌آورند.

سیستم قفل:

این قسمت از باتوم وظیفه تنظیم اندازه باتوم را دارد. با چرخانیدن به طرف چپ باز و به طرف راست بسته می شود.

باز و بستن باتوم کوهنوردی

گل باتون:

قطعه ای پلاستیکی برای جلوگیری از فرو رفتن باتون در برف، گل یا شن است.

سخمه:

نوک سخمه از یک الماسه یا تنگستن تشکیل شده است که باعث فرو رفتن در برف و یا زمین می شود و از لغزش باتوم جلوگیری می کند.

محافظ سخمه:

زمانیکه از باتون استفاده نمی‌کنید آنرا جمع کنید و محافظ سخمه را نصب کنید تا به کسی یا جایی آسیب نرساند.

تنظیم اندازه ارتفاع باتوم کوهنوردی:

ارتفاع باتوم بر اساس “قد فرد” و “شیب مسیر” باید تنظیم شود، وقتی شما باتوم را بدست گرفته‌اید و سخمه آن روی زمین است، زاویه باز و و ساعد دست شما (آرنج) 90 درجه باشد. با این حساب با توجه به شیب مسیر، روشن است که هنگام صعود اندازه باتون کمتر از اندازه آن در هنگام فرود بیشتر است.

در شروع حرکت وقتی می‌خواهیم از باتون استفاده کنید، نگاهی به شیب کلی مسیر کنید و ارتفاع باتون را بر اساس آن تنظیم کنید. در مسیرهای برفی، شنی یا گلی، ارتفاع باتون از محل گل‌باتون تا دسته محاسبه می‌شود. زیرا سخمه در برف فرو می‌رود و از ارتفاع باتون کاسته می‌شود.

در استفاه از باتوم دقت شود تا حد امکان نزدیک به خط عمود بدن باشد . هنگام راه رفتن بدون حمل بار و کوله پشتی تفاوتی نمی کند که از یک یا دو باتوم استفاده شود. اما در حمل بارهای سنگین برای حفظ تعادل حتما باید از دو باتوم استفاده شود.

ارتفاع هر دو باتون باید یکی باشد مگر در شرایط خاص. (مثلا هنگامی که مسیری را به صورت تراورس پیمایش می‌کنید باتونی که سمت پای کوه است کوتاهتر از باتونی است که سمت پای دره است.)

ترفند ویژه در تنظیم اندازه باتوم:

در تنظیم ارتفاع باتون، ابتدا، قسمت سوم بدنه (قسمت نازکتر) را تا انتهای، حد مجاز بیرون بیاورید و برای تنظیم نهایی ارتفاع باتون از قسمت دوم کمک بگیرید.

فایده این امر این است که در دفعات بعد برای تغییر ارتفاع باتون، می‌توان فقط قسمت دوم را تغییر داد و این قضیه کار را راحت‌تر می‌کند. البته این اقدام برای باتون‌های مرغوب که از آلیاژهای قوی و سبک استفاده کرده‌اند توصیه می‌شود. جنس بدنه باتون ها از 4 نوع آلومینیوم، فولاد، تیتانیوم و کربن ساخته می شود که به ترتیب به سمت سبکی و مقاومت بیشتر پیش می روند.

 باتوم کوهنوردی

طریقه استفاده باتوم:

از باتون به دو طریق استفاده می کنند:

  1. حرکت باتون، باتون، پا، پا
  2. حرکت باتون، پای مخالف باتون، حرکت باتون، پای مخالف باتون

کوهنورد باید فاصله بین باتوم و بدن خود تا حد امکان کم کند و قدم برداشتن هنگام فرود باید کوتاه، کشش دار، و تا حد امکان آرام باشد (نه آنقدر آرام که موجب خستگی عضلات چهارسر ران و عضلات جلو ران گردد) تا جایی که می تواند جلوی کشیدگی اندام ها را بگیرد.

چند نکته در استفاده از باتوم:

  • هیچگاه در دراز مدت از باتون به صورت تکی استفاده نکنید زیرا باعث ایجاد عارضه در بدن شما می‌شود.
  • استفاده از باتوم در کوهنوردی نباید عادتی و همیشگی باشد. نباید از آن در تمامی مسیرها استفاده کرد بخصوص استفاده دائمی از باتوم در کودکان و نوجوانان جایز نیست.
  • استفاده از باتون در مسیرهای با شیب کم لطفی ندارد. همچنین در مسیرهای فنی یا با شیب زیاد، بخصوص در مسیرهای برفی پرشیب، باید از کلنگ یا تبریخ  استفاده شود.
  • ضمنا از دویدن در سراشیبی ها و برداشتن قدم های بلند بپرهیزید و در راه های باریک و خطرناک از طناب بعنوان کمک و حمایت استفاده کنید.
  • باتوم را طوری حمل و استفاده نمایید که در صورت نیاز به دستانتان و عدم نیاز به باتوم بتوانید آن را براحتی در کوله پشتی خود قرار داده و قسمت تیز باتوم بسمت پایین باشد تا خطر یا مزاحمتی برای کوهنورد پشتی شما نداشته باشد.
  • برنامه های کوهنوردی را متناسب با توانایی بدنی خود انتخاب کنید.
  • با رعایت موارد فوق می توان ده ها سال به ورزش کوهنوردی بدون بروز عوارض ارتوپدی و مفصلی پرداخت.

معرفی برندهای معتبر باتوم و خرید باتوم

Black Diamond

بی شک بهترین باتوم کوهنوردی توسط شرکت Black Diamond تولید می شود، این باتوم ها از جنس کربن بسیار سبک (مدل های گران قمیت) یا آلیاژ فولاد (ارزان) هستند، همچنین سیستم قفل آنها بسیار راحتر است زیرا با بالا یا پایین بردن یک شاسی لوله تلسکوپی قفل یا باز می شود، و با خیال راحت در برنامه های خود بدون احتمال خرابی می توانید استفاده کنید، این شرکت اکثر باتوم هایش را به صورت جفت (2 عدد) به فروش می رساند و ارزانترین مدل این برند 50 دلار و گرانترین آن 170 دلار قیمت دارد.

باتوم کوهنوردی black diamond

مارک های  REI, Exped, Leki نیز بسیار معتبر هستند.

هفت گوهر

شرکت هفت گوهر برای عموم کوهنوردان ایرانی در بخش باتوم کوهنوردی نامی معتبر است، دارای قیمتی مناسبی دارند، گرچه باتوم های این شرکت کمی سنگین هستند ولی بی شک بسیار بادوام و قابل اطمینان می باشند، با ارائه طرحه ای جدید، قیمت یک جفت باتوم هفت گوهر عادی 60  هزار تومان و یک جفت ضربه گیر (آنتی شکدار) آن حدود 70 هزارتومان است. و از بیشتر فروشگاهی منیریه می توانید تهیه کنید.

باتوم کوهنوردی

 

arakan

arakan ارزانترین باتوم موجود در بازار ایران و صد البته چینی است! قیمت یک جفت arakan از 4 دلار تا 25 دلار است (احتمالا در ایران همان 4 دلاری وارد می شود). بدیهی است، پس از چند برنامه، سیستم قفل باتوم خراب شده و باید باتوم دیگری بخرید، فقط مناسب افرادی است که سالی یکی، دو بار کوه می روند!

جالب: بهترین باتوم های کوهنوردی از دید سایت Outdoor Gear Lab ببینید.

مراقبت و نگهداری باتوم ها:

زمانیکه کار با باتوم کوهنوردی به اتمام رسید ابتدا با یک پارچه بدنه، سخمه و دیگر قطعات باتون را کاملا تمیز کنید و آنگاه آنرا جمع کنید و در زمان حمل توسط کوله پشتی سر باتون به طرف بالا قرار گیرد و لاستیک های محافظ را روی سخمه قرار دهید.

هیچگاه مفاصل باتون را روغن کاری نکنید. در صورت چرب شدن مفاصل باتون محکم نمی شوند.

مارک های معتبر Black Diamond و  Leki قطعات یدکی همچون سخمه، گل برف، مفاصل باتوم ها و … را به صورت جدا بفروش می رسانند، به احتمال زیاد شرکت هفت گوهر نیز قطعات یدکی باتوم هایش را ارائه می کند.

 

پی نوشت: در صورت هرگونه نقد، پیشنهاد و پرسش در قسمت دیدگاه، پیام بگذارید، امیدوارم این نوشتار برایتان سودمند باشد.

منبع:

  • کوهنوردان زرتشتی ایران
  • انجمن پزشکی کوهستان ایران

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *